Św. Łukasz Ewangelista

Wpis o św. Łukaszu Ewangeliście jest na specjalne życzenie lekarza, p. Bogusława, z Diecezji Warszawsko – Praskiej.

Święty Łukasz urodził się ok. 1 roku n.e. w Antiochii Syryjskiej. Wychował się w kulturze hellenistycznej, zmarł w marcu 84 roku w Tebach (Grecja). Jest patronem: lekarzy, pielęgniarek, sióstr zakonnych pracujących w szpitalach i domach opieki społecznej, malarzy, rzeźbiarzy, rzeźników, notariuszy, grafików, introligatorów, historyków, złotników, badaczy, naukowców czy też patronem Hiszpanii.

Modlitwa do św. Łukasza Patrona Służby Zdrowia

Święty Łukaszu,
zanim stałeś się uczniem Chrystusa
i autorem Jego Ewangelii, byłeś lekarzem.

Miej w opiece całą służbę zdrowia i wypraszaj u dobrego Boga
błogosławieństwo, pomoc i opiekę dla lekarzy, pielęgniarek oraz wszystkich tych,
których powołałeś do służby leczenia chorych i zapobiegania chorobom i bólowi
oraz towarzyszenia ludziom w trudnym doświadczeniu choroby i cierpienia.

Niech dobry Bóg obdarza wszystkich pracowników służby zdrowia tymi łaskami,
których najbardziej potrzebują, aby podejmowali dobre decyzje,
byli współczujący i delikatni, rozważni, życzliwi i wyrozumiali,
aby opiekowali się chorymi z poświęceniem i miłością,
dostrzegając w każdym z nich cierpiącego Chrystusa.

Spraw, aby swoją troskliwością i serdecznością
budzili w chorych nadzieję powrotu do zdrowia.

Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen!

Święty Łukaszu, Patronie Służby Zdrowia – Módl się za nami!

Jest świętym zarówno kościoła katolickiego jak i prawosławnego. Nie należał go uczniów Jezusa, z którym nigdy się nie spotkał. Stał się wyznawcą Chrystusa kilka lat po śmierci krzyżowej Jezusa. Chrzest przyjął podczas drugiej podróży misyjnej św. Pawła Apostoła ok. roku 50, zostając jego uczniem i najwierniejszym towarzyszem. Towarzyszył św. Pawłowi w podróżach do Rzymu, Grecji i Macedonii. Około 58 r. udaje się do Jerozolimy. Przez 2 lata (60-62) towarzyszył św. Pawłowi w czasie jego pobytu w więzieniu w Cezarei Nadmorskiej, gdzie głosił Ewangelię, pomagał duchowo i materialnie Apostołowi oraz zbierał materiały do napisania Dziejów Apostolskich. Z Cezarei św. Łukasz i św. Paweł udają się do Rzymu (Dzieje Apostolskie, rozdziały 27 i 28). W Rzymie był świadkiem męczeńskiej śmierci św. Pawła w roku 67.

W Rzymie św. Łukasz poznał św. Marka Ewangelistę, zapoznał się z jego Ewangelią i zaczął pisać swoją. Po śmierci św. Pawła, św. Łukasz udaje się do Achai (Grecja środkowa), gdzie wydaje swoją Ewangelię oraz Dzieje Apostolskie. Najprawdopodobniej Ewangelia św. Łukasza została przez niego napisana w latach 70-80 n.e. We wstępie do Ewangelii wyraźnie zaznacza, że nie był osobiście naocznym świadkiem wydarzeń opisanych w jego Ewangelii: „Wielu już starało się ułożyć opowiadanie o zdarzeniach, które się dokonały pośród nas, tak jak nam je przekazali ci, którzy od początku byli naocznymi świadkami i sługami słowa. Postanowiłem więc i ja zbadać dokładnie wszystko od pierwszych chwil i opisać ci po kolei, dostojny Teofilu, abyś się mógł przekonać o całkowitej pewności nauk, których ci udzielono” (Łk 1, 1-4). Badacze twierdzą, że pisząc „Teofil”, św. Łukasz miał na myśli chrześcijan o pogańskim rodowodzie, którym chciał ukazać Mesjasza jako miłosiernego Boga – Człowieka przynoszącego zbawienie dla wszystkich ludzi a nie tylko dla Narodu Wybranego.

W tzw. Ewangelii dzieciństwa Jezusa zawarł wiele faktów sprzed Narodzenia Jezusa, m.in. o zwiastowaniu Maryi, nawiedzeniu św. Elżbiety, narodzinach św. Jana Chrzciciela, całą historię narodzin samego Jezusa, o pokłonie pasterzy, następnie ofiarowanie Jezusa w świątyni, zagubieniu się Jezusa w świątyni jerozolimskiej i nauczaniu wśród uczonych w piśmie. Było to możliwe poprzez wielokrotne rozmowy z Matką Bożą.

Wiele szczegółów, których nie ma u innych Ewangelistów możemy znaleźć w Ewangelii św. Łukasza dzięki temu, że był bardzo skrupulatnym i poszukiwał ludzi, którzy znali Jezusa i jego uczniów, m.in. przypowieść o miłosiernym Samarytanie, synu marnotrawnym, zaginionej owcy czy zgubionej drachmie. Ponieważ Św. Łukasz był lekarzem i też z racji swojego zawodu przedstawiał Jezusa jako „lekarza dusz i ciał ludzkich” to bardzo fachowo opisywał wydarzenia mające związek z medycyną, jak: krwawy pot Jezusa.

W 84 roku jak głosi legenda poniósł śmierć męczeńską (chociaż nie wszyscy badacze zgadzają się z tą tezą o śmierci), umierając „pełen Ducha Świętego” w Beocji (Teby, starożytna Grecja północna). Z Beocji w roku 357 relikwie św. Łukasza zostały przeniesione do Konstantynopola a w XIII wieku do Padwy (Włochy), gdzie w Bazylice św. Justyny w alabastrowym sarkofagu spoczywają do dnia dzisiejszego. Nie są one jednak kompletne, ponieważ w roku 1354 cesarz Karol IV Luksemburczyk, król czeski, zażądał wydania czaszki św. Łukasza i właśnie ta relikwia do naszych czasów znajduje się w katedrze św. Wita w Pradze. Na oficjalnej pieczęci Uniwersytetu Padewskiego od chwili założenia widnieje postać św. Łukasza. W tym samym kościele w nawie naprzeciwko grobu św. Łukasza w sarkofagu spoczywają również szczątki św. Macieja Apostoła. Święto św. Łukasza Ewangelisty czcimy 18 października.

Modlitwa

Święty Łukaszu, któryś w swojej Ewangelii opiewał dobroć i miłosierdzie Pana, naucz mnie naśladować Jezusa Króla miłosierdzia, współczuć innym i świadczyć wszystkim dobro. Spraw też, bym stał się godnym miłości Pana naszego Jezusa Chrystusa. Amen.

Święty Łukasz nie był Żydem, ale nawróconym z pogaństwa chrześcijaninem. Był świetnie wykształconą osobą z zakresu humanistyki, kulturze greckiej, sztuce, literaturze, znajomości ówczesnych języków, m.in. posługiwał się piękną greką, miał we krwi ducha badacza co pomagało przy zdobywania interesujących go informacji dlatego był rzetelnym kronikarzem a z zawodu lekarzem (Kol 4, 14). Był także świetnym malarzem, legenda z VII wieku mówi, że św. Łukasz jest autorem Ikony Matki Bożej Jasnogórskiej (Czarnej Madonny), którą namalował na desce stołu, na którym Święta Rodzina spożywała posiłki. W ikonografii św. Łukasz przedstawiany jest zazwyczaj jako mężczyzna w stroju rzymskim, o kędzierzawych włosach i niezbyt bujnej brodzie, z księgą, zwojem, paletą malarską, przyrządami lekarskimi, skalpelem oraz wizerunkiem Matki Bożej. Najstarszy portret św. Łukasza pochodzi z VI wieku i znajduje się w Rawennie w kościele św. Witalisa. W katakumbach Kommodylli w Rzymie znajduje się fresk z VII wieku przedstawiający św. Łukasza w stroju rzymskim.

Forma i układ Ewangelii podobne są do Ewangelii św. Mateusza oraz św. Marka. W Ewangelii u św. Łukasza znajdziemy bardzo wiele cennych informacji oraz przypowieści, których nie notują pozostali synoptycy. Widać charakterystyczny dla listów św. Pawła uniwersalizm nauki o zbawieniu. Przykładowo, genealogia Jezusa wyprowadzona jest od Adama, dla ukazania, że jak Adam był przyczyną zatracenia wszystkich ludzi, tak Chrystus jest Zbawicielem wszystkich. Św. Łukasz, kierując swą Ewangelię do chrześcijan nawróconych z pogaństwa, opuszcza fragmenty zrozumiałe jedynie dla Żydów. Podkreśla też to, co mogło być dla pogan szczególnie ważne, budujące i godne naśladowania.

Obok św. Mateusza, św. Łukasz jest jedynym, który opisuje dzieciństwo Jezusa. Tylko on przedstawił scenę zwiastowania i narodzenia Jana Chrzciciela oraz Jezusa, nawiedzenie św. Elżbiety przez Maryję, ofiarowanie Jezusa i znalezienie Jezusa w świątyni. Z Ewangelii św. Łukasza przeczytamy najwięcej o Matce Jezusa, tylko Łukasz odnotował okrzyk niewiasty: „Błogosławione łono, które Cię nosiło, i piersi, które ssałeś” (Łk 11,27).

W centrum Ewangelii św. Łukasza znajdują się wydarzenia paschalne, czyli męka, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa. Jezus, od chwili rozpoczęcia swej działalności w Galilei, przez cały czas konsekwentnie zbliża się do Jerozolimy. Dante Alighieri (1265-1321) nazwał św. Łukasza „piewcą łaskawości Chrystusa”, ponieważ podkreśla on dobroć i miłosierdzie Boże. Św. Łukasz ukazuje Jezusa pełnego szczególnej troski, dobroci, miłości i wrażliwości na biednych, opuszczonych, chorych, chromych, odrzuconych i grzeszników. Św. Łukasz wielokrotnie piętnuje pogoń za bogactwem doczesnym, pójście za Jezusem to naśladowanie Nauczyciela i na tej drodze nie może być żadnych kompromisów, żadnego przywiązania do ziemskiego życia i wszelkich dóbr doczesnych. Najważniejsze jest Królestwo Boże a dojście do tego Królestwa prowadzi przez wąską drogę i ciasne drzwi, niekiedy jest to również droga krzyżowa, ale wiodąca do zmartwychwstania i zwycięstwa. Drodze tej jak wielokrotnie przypomina św. Łukasz towarzyszy nam Duch Święty, który podpowiada jak mamy postępować, aby osiągnąć Królestwo Boże. Tylko u św. Łukasza znajdziemy przypowieści o zgubionej owcy i drachmie, o synu marnotrawnym czy o miłosiernym Samarytaninie.

Znanym symbolem Ewangelii św. Łukasza jest wół, o którym Ewangelista rozpoczął przedstawiając scenę składania Starotestamentalnych ofiar, jedną z nich był wół. Rogi zwierzęcia symbolizowały Stary i Nowy Testament a kopyta, cztery Ewangelie. Inni badacze interpretują woła jako symbolizującego św. Łukasza, który wykonał ciężką i systematyczną pracę historyka opisując życie naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa.

Modlitwa

Święty Łukaszu, Ewangelisto, prosimy, aby wszyscy czytający Ewangelię natchnioną przez Boga, którą nam przekazałeś, wzrastali w wierze i potrafili głosić życiem miłość i miłosierdzie Boże, na których ukazaniu tak bardzo się skupiłeś.
Święty Łukaszu, wspieraj artystów, aby za Twoim przykładem, poprzez swoje dzieła przybliżali ludzi do Boga.
Świętu lekarzu, wspieraj wszystkich członków służby zdrowia, aby swoją pracę wykonywali zawsze z uwzględnieniem prawdziwego dobra człowieka. Amen.

Źródło powstania Dziejów Apostolskich (dosłowne tłumaczenie z greki: Czyny Aniołów). Tytuł dzieła nie odzwierciedla jednak w sposób pełny zawartej w niej treści. Opowiada ona bowiem nie tyle historię Apostołów, ile raczej opisuje ich świadectwo o Jezusie Zmartwychwstałym oraz życie pierwszych wspólnot chrześcijańskich, zrodzonych z tego świadectwa. Jeśli chodzi o Apostołów, skupiają się głównie na Piotrze i Pawle. Powszechnie uważa się, że Ewangelia według św. Łukasza i Dzieje Apostolskie stanowią dwie części jednego dzieła, których niepodważalnym autorem jest św. Łukasz. Potwierdzeniem tej tezy jest również podobieństwo obu ksiąg pod względem języka, stylu i sposobu korzystania ze źródeł. Święty Łukasz pisząc Dzieje Apostolskie, korzystał ze źródeł, jak również opierał się na własnym doświadczeniu. Sposób opowiadania i dynamikę opisu wskazują na to, że autor zna i dobrze pamięta relacjonowane wydarzenia, sam bowiem był naocznym świadkiem wielu z nich.

Dzieło św. Łukasza wzorowane jest głównie na starożytnym pisarstwie historycznym. Przemówienia przytaczane w dziełach historycznych nie były wtedy stenogramami, lecz autorskimi syntezami i komentarzami do wydarzeń. Mowy, zajmujące około jednej trzeciej tekstu Dziejów Apostolskich, są więc podsumowaniem katechezy wczesnochrześcijańskiej. Zróżnicowano w nich nauczanie do Żydów i pogan. Święty Łukasz nie skupia się tylko na dokumentowaniu przeszłości, ale przez ukazanie faktów dokonuje swoistej obrony chrześcijaństwa przed fałszywymi zarzutami. Do tych treści dołącza także pouczenia, jak w codziennym życiu należy wypełniać Ewangelię. Swoje dzieło kieruje do chrześcijan nawróconych z pogaństwa i do ludzi, którzy jeszcze nie należą do wspólnoty Kościoła.

Krótka analiza treści i wartości teologicznych.

Przyjmuje się, że u podstaw kompozycji tego dzieła stoi zamysł św. Łukasza, by opisać proces rozszerzania się Ewangelii po całym świecie. Pisał on bowiem tę księgę w okresie dynamicznego rozwoju misji ewangelizacyjnej, prowadzonej przez starożytną wspólnotę chrześcijańską. Powstanie licznych wspólnot złożonych z nawróconych pogan utwierdziło go w przekonaniu, że głoszenie Ewangelii o zbawieniu przekroczyło granice judaizmu. Przedstawienie biografii apostołów, organizacji struktury kościelnej, historii Kościoła jako takiej czy roli Ducha Świętego w procesie ewangelizacji, nie było celem powstania tej księgi ani też jej istotą. Dla Łukasza kluczowym tematem jest rozszerzanie się Ewangelii z Jerozolimy na cały świat pogański.

Zapowiedziany w Pismach plan zbawczy obejmuje więc nie tylko Mękę, Śmierć i Zmartwychwstanie Jezusa, ale również głoszenie zbawienia poganom. Rozpoczyna się ono od Jerozolimy i stopniowo będzie się rozprzestrzeniać przez Judeę i Samarię aż po krańce ziemi. Nie należy jednak rozumieć tych kolejnych etapów wyłącznie w sensie geograficznym, gdyż dla Łukasza są one wyznacznikami jego teologii zbawienia. Wyrażenie „aż po krańce ziemi”, wskazuje nie tyle Rzym czy inne odległe regiony (jak u pisarzy greckich), lecz swoim znaczeniem obejmuje całą ludzkość. Przedstawiając ideę powszechności zbawienia, św. Łukasz nie zadowalał się opisywaniem wydarzeń i okoliczności towarzyszących szerzeniu się Ewangelii wśród pogan, ale pragnął wykazać, że fakt ten jest wyrazem woli Bożej zapowiedzianej w Pismach i realizowanej mocą Ducha Świętego. Męka Jezusa, Jego Śmierć i Zmartwychwstanie, a także ewangelizacja pogan są więc wypełnieniem proroctw mesjańskich (proroctwa ze Starego Testamentu zapowiadające przyjście Mesjasza „Wybawcy świata” w osobie Jezusa Chrystusa).

Święty Łukasz znał tradycje mówiące o Piotrze. Dotarł do nich być może za pośrednictwem św. Marka w Rzymie lub w Antiochii. Miał również do dyspozycji przekazy mówiące o Pawle, pochodzące ze źródła antiocheńskiego. Część materiału dotyczącego Pawła pochodzi prawdopodobnie od samego Łukasza, który mógł być naocznym świadkiem podróży Apostoła. Wykorzystanie różnych źródeł i złączenie ich w jedno opowiadanie potwierdza, że św. Łukasz, pisząc Dzieje Apostolskie, miał określony zamysł teologiczny, o czym mówi w prologu do swego dwutomowego dzieła. Sygnalizowany tam temat słowa Bożego i jego sług w sposób zasadniczy zostaje rozwinięty właśnie w Dziejach Apostolskich. Teofil został pouczony nie tylko o wydarzeniach z ziemskiego życia Jezusa, ale również o tym, co miało miejsce po Jego Wniebowstąpieniu. Mimo odejścia do Ojca Chrystus nadal kontynuuje swoją misję na ziemi poprzez Kościół, który głosi Ewangelię wszystkim narodom. Przez całą księgę przewija się także temat drogi. Podobnie jak w Ewangelii Jezus jest w podróży z Galilei do Jerozolimy, tak w Dziejach Apostolskich Kościół kontynuuje tę drogę, rozpoczynając ją właśnie od Jerozolimy. Rozpoznając w kolejnych wydarzeniach realizację planu zbawienia, autor widzi to wszystko w kluczu teologicznym. Taki zamysł wynikał z sytuacji wspólnoty, do której Łukasz należał, złożonej głównie z chrześcijan pochodzenia pogańskiego. Jej członkowie, będąc świadkami szerzenia się Kościoła i rozdziału między nim a judaizmem, mogli stawiać pytanie o własne związki z Bożymi obietnicami zawartymi w Starym Testamencie. Z kolei chrześcijanie wywodzący się z judaizmu byli pod presją swoich rodaków, którzy chcieli wymóc na nich odejście od chrześcijaństwa. Potrzebowali więc utwierdzenia się w przekonaniu, że ich decyzja o pozostaniu we wspólnocie chrześcijan jest właściwa. Święty Łukasz, biorąc te kwestie pod uwagę, ukazuje ciągłość między Izraelem i Jezusem, między Jezusem i Kościołem, między Starym i Nowym Przymierzem.

Przechowały się dwie odmiany tekstu Dziejów Apostolskich: tekst wschodni – inaczej kanoniczny – utrwalony między innymi w kodeksach watykańskim, aleksandryjskim i synajskim, oraz tzw. tekst zachodni, znajdujący się w Kodeksie Bezy (dwujęzyczny manuskrypt Nowego Testamentu z ok. V wieku), znacznie obszerniejszy i zawierający wiele interesujących szczegółów.

Papież Jan Paweł II w swoich naukach zachęcał do „czerpania z prawdziwego skarbu” jaki pozostawił po sobie św. Łukasz w postaci Ewangelii oraz Dziejów Apostolskich. Mamy „konfrontować nasze życie i działalność z modelem, jakim był pierwotny Kościół”, który opisuje św. Łukasz Ewangelista.

Modlitwa

Spraw łaskawie, prosimy Cię, Panie, niech święty Twój Ewangelista Łukasz za nami wstawić się raczy, który krzyże swoje dla chwały Imienia Twojego chętnie całe życie dźwigał. Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, który króluje w Niebie i na ziemi, po wszystkie wieki wieków. Amen.

Bibliografia

Bp Romaniuk Kazimierz (przekład) (2013), Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (Biblia Warszawsko-Praska), Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne.

Grün Anselm (2002), Jezus wizerunek człowieka, Ewangelia św. Łukasza, Kraków: Wydawnictwo Znak.

Katechizm Kościoła Katolickiego (1994), Kongregacja Nauki Wiary, Poznań: Wydawnictwo Pallottinum.

Kołacz Jakub SJ. (2013), Ewangelia św. Łukasza spisana własnymi słowami, Kraków: Wydawnictwo WAM.

Praca Zbiorowa (2002), Pismo Święte Nowego i Starego Testamentu, Częstochowa: Wydawnictwo Paulinianum.

Praca zbiorowa (2006) Biblia Tysiąclecia z komentarzami, Poznań: Wydawnictwo Pallottinum.

Steiner Rudolf (2010), Tajemnice Ewangelii św. Łukasza, Gdynia: Wydawnictwo Genesis.

Opracowanie zbiorowe (2017), Ziemia Święta z Ewangelią świętego Łukasza, Macierzysz: Wydawnictwo Arti.

Źródła internetowe: www.vatican.va www.opoka.org www.niedziela.pl www.katolik.pl  www.brewiarz.pl www.liturgia.wiara.pl www.katolicki.net   www.biblia.info.pl www.faustyna.pl www.kapucyni.pl www.jezuici.pl www.pijarzy.pl www.gosc.pl 

Hymn o miłości – 1 Kor 13

Paweł po swoim nawróceniu całe życie poświęcił na gorliwą służbę Chrystusowi, dlatego nazywa się go największym misjonarzem Kościoła. Dla Chrystusa zdołał przemierzyć prawie połowę terytoriów Cesarstwa Rzymskiego, leżących nad Morzem Śródziemnym, pokonując pieszo przynajmniej 16 000 km. Dzięki jego niezłomnej postawie apostolskiej i umysłowi otwartemu na kulturę pogańską zawdzięczamy fakt, że chrześcijaństwo swym zasięgiem objęło Azję Mniejszą i Grecję. Po założeniu wspólnoty w danej miejscowości zazwyczaj przez jakiś czas pozostawał w niej, nauczając i umacniając w wierze. Jednakże nawet po jej opuszczeniu nie przestawał troszczyć się o jej życie duchowe i moralne. Kiedy w niektórych wspólnotach pojawiały się większe problemy dogmatyczne, moralne lub dyscyplinarne, wierni zwracali się do niego z prośbą o pomoc, traktując go tym samym jako swego najwyższego przełożonego i jako autorytet. Pozostając z dala, Paweł przesyłał w formie rozbudowanych listów swoje napomnienia i odpowiedzi na pytania. W jego dziele misyjnym listy te odegrały zatem wielką rolę, a zawarte w nich rozstrzygnięcia wielu kwestii do dzisiaj stanowią fundament nauczania Kościoła.

Pod względem literackim listy apostoła Pawła są bardzo zróżnicowane. Nie służą tylko przekazowi informacji i nie są tylko odpowiedzią na pytania adresatów. Znajdują się w nich części doktrynalne, parenetyczne (zachęty, napomnienia, przestrogi i rady), wspomnienia, wyznania osobiste, apologie (mowy obrończe), modlitwy, dziękczynienia, hymny, diatryby (ostre krytyki), wizje apokaliptyczne, doksologie (krótkie formuły ku chwale Boga) i inne. Zawarte w nich bogactwo gatunków literackich sprawia, że w całej literaturze greckiej listy te stanowią prawdziwy ewenement. Używany przez Pawła język można umiejscowić między literackim językiem greckim a stosowanym na co dzień językiem koine (uproszczonym, wspólnym dla ówczesnego imperium macedońskiego).

Miasto Korynt miało wyjątkowo korzystne położenie geograficzne. Znajdowało się między dwoma portami: Kenchrami (oddalonymi o 10 km), skąd przez Morze Egejskie można było dotrzeć do wszystkich portów wschodnich, i Lechaionem (oddalonym o 2 km), położonym nad Zatoką Koryncką, skąd można było dotrzeć do Italii. Dzięki takiemu położeniu Korynt był miastem bardzo bogatym i stał się w Grecji największym ośrodkiem handlowym. W I w. pełnił funkcję stolicy prowincji Achai i był siedzibą prokonsula.

Jak każde tego typu miasto Korynt charakteryzował się wielkimi kontrastami: obok bogatych elit żyły w nim masy ludzi biednych. Historycy obliczają, że za czasów Pawła 2/3 ludności Koryntu stanowili niewolnicy. W Koryncie pierwsi nawróceni na chrześcijaństwo pochodzili głównie spośród biedoty i niewolników. Ponieważ było to ważne miasto w Cesarstwie Rzymskim, osiedlało się w nim wielu legionistów – weteranów. Prawdopodobnie niektórzy z nich przyjęli chrześcijaństwo, czego potwierdzeniem byłoby wymienianie przez Pawła imion łacińskich (np. Lucjusz, Tercjusz, Gajus, Kwartus, Tycjusz, Justus) w listach do wspólnoty korynckiej czy we wzmiankach o niej. W Koryncie była też duża liczba Żydów, którzy w pobliżu agory mieli własną synagogę. Ponadto do Koryntu chętnie przybywali mówcy i filozofowie, którzy przy okazji publicznych dysput promowali nowo powstałe prądy myślowe. Ogólnie Korynt nie cieszył się dobrą sławą. Używano nawet czasownika koryntiazomai żyć po koryncku na określenie frywolnego życia lub uprawiania nierządu. Oprócz rozwiązłości Koryntianie słynęli również z pijaństwa.

Paweł po raz pierwszy przybył do Koryntu pod koniec 50 r. i pozostał tam przez około osiemnaście miesięcy. W tym czasie nawrócił sporą liczbę pogan i Żydów i zorganizował życie wspólnoty chrześcijańskiej. Po wyjeździe Apostoła okazało się, że nowo nawróceni chrześcijanie nie do końca zerwali z dawnym stylem życia. Niektórzy z nich ponownie ulegali negatywnym wpływom środowiska pogańskiego, inni próbowali wracać do judaizmu. Poważnymi problemami nękającymi młodą wspólnotę było m.in. uczestnictwo w kultach pogańskich, pogoń za ekstatycznymi doznaniami wzorowanymi na pogańskich kultach misteryjnych, przypadki profanacji podczas Eucharystii, swoboda seksualna, a także przywiązanie do pogańskich filozofii (zwłaszcza platonizmu), co powodowało odrzucenie istotnej prawdy wiary – zmartwychwstania ciała. Paweł czuł się ojcem wspólnoty korynckiej, był z niej dumny, nazywał ją pieczęcią swojego apostołowania i swoim listem polecającym. Po opuszczeniu Koryntu Apostoł utrzymywał ze wspólnotą stałe kontakty.

Pierwszy List do Koryntian został napisany około pięciu lat po założeniu korynckiej wspólnoty, w czasie pobytu Pawła w Efezie, gdzie zatrzymał się podczas swojej trzeciej podróży misyjnej w latach 52-56. Bezpośrednią przyczyną napisania listu było pismo od Koryntian, w którym zadawali oni Apostołowi pytania i przedstawiali mu różne wątpliwości. W odpowiedzi Paweł nawiązuje także do innych informacji na temat sytuacji w Koryncie, które do niego dotarły.

Rozdział 13 – 1-go Listu do Koryntian wg św. Pawła, uchodzi za hymn najpiękniejszy, jaki kiedykolwiek w dziejach ludzkości wyśpiewano na cześć miłości. Nawet ludzie nie mający nic wspólnego z chrześcijaństwem porównują Pawłowy hymn z najpiękniejszymi poematami klasycznymi literatury greckiej. Pisząc o miłości niewątpliwie miał Paweł przed oczyma postać umierającego za nas Jezusa. Nic też dziwnego, że każde zdanie hymnu zachowa swój sens, gdy na miejsce słowa „miłość” wstawi się imię „Jezus”. Hymn można podzielić na trzy części: 1. Wzniosłość i konieczność miłości (ww. 1–3). 2. Przymioty miłości (ww. 4–7). 3. Absolutny prymat miłości (ww. 8–13).

Hymn o miłości przypomina pochwały różnych cnót, jakie znaleźć można w innych utworach literatury grecko-rzymskiej. To jednak, że Paweł tę a nie inną cnotę wybiera i umieszcza ponad innymi, nie jest zależne od kultury, w której żył. W literaturze wczesnochrześcijańskiej miłość wielokrotnie pojawia się jako cnota najwyższa. Jako krótka dygresja, która była środkiem powszechnie stosowanym w literaturze starożytnej, rozdział ten wyjaśnia, w jaki sposób oceniać, które dary są „większe”.

Człowiek żyjący miłością nie ogranicza się do samego tylko respektowania praw bliźniego, lecz potrafi ciągle rezygnować z praw własnych. Nie ubiega się o miejsce, które nawet słusznie mu przysługuje; nie reaguje gniewem nawet wtedy, gdy czyjeś postępowanie powinno spowodować wybuch złości. Nie tylko nie pamięta złego i nie pielęgnuje w duszy chęci dokonania zemsty, ale w ogóle nie rejestruje w pamięci przykrości, jaką mu ktoś wyrządził; każda niesprawiedliwość względem bliźniego, nawet wroga, napełnia go smutkiem, podobnie jak prawda, gdziekolwiek by była; jest dla niego zawsze źródłem radości.

Cały 1 List do Koryntian dzieli się na 16 Rozdziałów, każdy odnoszący się do różnych problemów nękających młodą społeczność Koryntu, wyznawców Jezusa Chrystusa.

1 Kor 1, 01-31: Adres, pozdrowienie i dziękczynienie. Chrystus jest niepodzielny. Prawdziwa mądrość zapewni jedność.

1 Kor 2, 01-16: Paweł apostołem mądrości krzyża.

1 Kor 3, 01-23: Objawy niedojrzałości Koryntian. Wnioski praktyczne.

1 Kor 4, 01-21: Istota posłannictwa apostolskiego. Napomnienia i przestrogi.

1 Kor 5, 01-13: Trzy „grzechy główne” adresatów. Kazirodztwo.

1 Kor 6, 01-20: Szukanie sprawiedliwości przed trybunałami pogańskimi. Swoboda obyczajów.

1 Kor 7, 01-40: Odpowiedzi w sprawach doniosłych. Małżeństwo. Wierność powołaniu. Wyższość dziewictwa nad małżeństwem. Wskazania dla wdów.

1 Kor 8, 01-13: Sprawa spożywania mięsa ofiarowanego bożkom pogańskim. Zasady ogólne – Wolność w Chrystusie.

1 Kor 9, 01-27: Przykład bezinteresownej miłości Apostoła.

1 Kor 10, 01-33: Przykład z dziejów Izraela. Bałwochwalstwo i udział w ucztach bałwochwalczych.

1 Kor 11, 01-34: O porządku na zebraniach liturgicznych. Strój i nakrycie głowy kobiet. Wieczerza Pańska.

1 Kor 12, 01-31: Charyzmaty Ducha Świętego. Kościół jednym nadprzyrodzonym Ciałem Chrystusa.

1 Kor 13, 01-13: Hymn o miłości.

1 Kor 14, 01-40: Zasady korzystania z charyzmatów.

1 Kor 15, 01-58: Wokół prawdy o Zmartwychwstaniu. Zmartwychwstanie Chrystusa i świadectwo Apostołów. Zmartwychwstanie wszystkich wiernych na wzór Chrystusa. O ciałach po zmartwychwstaniu. Hymn estchtologiczny i napomnienie.

1 Kor 16, 01-24: Polecenia, pozdrowienia i życzenia końcowe.

Treść Hymnu o miłości 

1 Kor 13,01 Gdybym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał, stałbym się jak miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący.

1 Kor 13,02 Gdybym też miał dar prorokowania i znał wszystkie tajemnice, i posiadał wszelką wiedzę, i wszelką [możliwą] wiarę, tak iżbym góry przenosił. a miłości bym nie miał, byłbym niczym.

1 Kor 13,03 I gdybym rozdał na jałmużnę całą majętność moją, a ciało wystawił na spalenie, lecz miłości bym nie miał, nic bym nie zyskał.

1 Kor 13,04 Miłość cierpliwa jest, łaskawa jest. Miłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą;

1 Kor 13,05 nie dopuszcza się bezwstydu, nie szuka swego, nie unosi się gniewem, nie pamięta złego;

1 Kor 13,06 nie cieszy się z niesprawiedliwości, lecz współweseli się z prawdą.

1 Kor 13,07 Wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim pokłada nadzieję, wszystko przetrzyma.

1 Kor 13,08 Miłość nigdy nie ustaje, [nie jest] jak proroctwa, które się skończą, albo jak dar języków, który zniknie, lub jak wiedza, której zabraknie.

1 Kor 13,09 Po części bowiem tylko poznajemy, po części prorokujemy.

1 Kor 13,10 Gdy zaś przyjdzie to, co jest doskonałe, zniknie to, co jest tylko częściowe.

1 Kor 13,11 Gdy byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, czułem jak dziecko, myślałem jak dziecko. Kiedy zaś stałem się mężem, wyzbyłem się tego, co dziecięce.

1 Kor 13,12 Teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno; wtedy zaś [zobaczymy] twarzą w twarz: Teraz poznaję po części, wtedy zaś poznam tak, jak i zostałem poznany.

1 Kor 13,13 Tak wiec trwają wiara, nadzieja, miłość – te trzy: z nich zaś największa jest miłość.

 

Miłość, o jaką chodzi Pawłowi, jest różna od miłości zmysłowej, egoistycznej — to miłość (agape) chcąca dobra drugiego. Jej źródło znajduje się w Bogu, który pierwszy umiłował i wydał swego Syna, aby pojednać ze sobą grzeszników i uczynić ich swymi wybranymi dziećmi. Odniesiona przede wszystkim do Boga Ojca ta miłość — sama natura Boga występuje z tej samej racji u Syna który kocha Ojca i podobnie jest przez Niego kochany. Syn, tak jak i Ojciec, miłuje ludzi, za których wydał samego siebie. Ta miłość jest także miłością Ducha Świętego, rozlewającego ją w serca chrześcijan, co daje im w konsekwencji moc wypełnienia istotnego przykazania Prawa, przykazania miłości Boga i bliźniego. Ponieważ miłość braci, a nawet nieprzyjaciół jest koniecznym następstwem i prawdziwym dowodem miłości Boga, Jezus daje nowe przykazanie, nieustannie wpajane przez Jego uczniów. Tak też Paweł kocha swoich uczniów i tak jest przez nich kochany. Ta miłość, oparta na szczerości i pokorze, zapomnieniu o sobie i darze z siebie, służeniu i wzajemnemu wspieraniu się, winna się okazać w uczynkach i zachowywać przykazania Pańskie czyniąc wiarę skuteczną. Ona jest więzią doskonałości i „zakrywa grzechy”. Opierając się na miłości Boga, nie lęka się niczego. Gdy jest praktykowana w prawdzie, nadaje właściwy sens moralny i otwiera człowieka na duchowe poznanie tajemnicy Boga, miłości Chrystusa, co przewyższa wszelką wiedzę. Sprawiając, że w duszy chrześcijanina zamieszkuje Chrystus i cała Trójca, miłość karmi życie cnót teologicznych, wśród których ona jest królową, ponieważ tylko ona nie przeminie, lecz przejdzie w wizję, kiedy to Bóg przydzieli swoim wybranym dobra, które obiecał miłującym Go.

Nasze poznanie Boga, dopóki przebywamy tu na ziemi, jest podobne do oglądania jakiegoś przedmiotu lub siebie samego w lustrze. Choćby lustro było najidealniejszej jakości, nie dojrzymy w nim realnego przedmiotu, lecz tylko jego odbicie. Jak w lustrze, tak w stworzeniach oglądamy tylko odbicie Boga, odbicie zawsze niedoskonałe. Jednakże przyjdzie czas, kiedy nasze niedoskonałe poznanie Boga będzie zastąpione oglądaniem Stwórcy twarzą w twarz, bez żadnego pośrednictwa. Apostoł określa jeszcze dokładniej naturę przyszłego poznania Boga: kiedyś będę poznawał tak, jak sam zostałem poznany. Bóg poznał nas, uznał za swoich, okazując nam swą wielką miłość. Tak też my kiedyś będziemy oglądali Boga, gdy miłością zapłacimy za miłość lub dokładniej, gdy miłość, którą nas Bóg umiłował, wróci do swego źródła, tj. do Boga. Rozumiemy coraz lepiej, dlaczego Apostoł tak zdecydowanie przekłada miłość ponad wszelkie charyzmaty.

Paweł wykazuje, że miłość jest cnotą przewyższającą dary – w tym przypadku dlatego, że jest wieczna, dary zaś jedynie doczesne. Niektórzy prorocy ze Starego Testamentu przepowiadali wylanie Ducha w czasach ostatecznych, czemu miała towarzyszyć zdolność do przemawiania pod Jego natchnieniem. W innych proroctwach zapowiadano jednak, że wszystkie narody świata dojdą do poznania Boga, nie będzie więc potrzeby ich pouczania. Paweł wierzy, że czasem darów Ducha – obejmujących również zwyczajną ludzką wiedzę – jest okres obecny, między pierwszym a drugim przyjściem Jezusa.

Hymn o miłości inspirował i nadal fascynuje wielu ludzi. Często na ślubach wiele młodych par włącza tę pieśń do swojej uroczystości ślubnej jako drogowskaz na dalszą drogę życia. Poniżej podaję link do jednego z wielu wykonań jakie można znaleźć w Internecie.

Kasia Aszyk „Hymn o miłości” św. Pawła; muzyka Piotr Salaber

Bibliografia

Bp Romaniuk Kazimierz (przekład) (2013), Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu (Biblia Warszawsko-Praska), Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne.

Biblia Tysiąclecia (2002), Poznań: Wydawnictwo Pallottinum.

Praca zbiorowa (2006) Biblia Tysiąclecia z komentarzami, Poznań: Wydawnictwo Pallottinum.

Ks. Stagraczyński J. (1886), Nauki katechizmowe o prawdach wiary i obyczajów katolickiego kościoła, Poznań: Wydane X. J. Stagraczyński.

Źródła internetowe: www.vatican.va www.opoka.org, www.niedziela.pl, www.katolik.pl, www.brewiarz.pl www.katolicki.net www.biblia.info.pl www.faustyna.pl www.kapucyni.pl www.jezuici.pl www.pijarzy.pl